طوبی در احادیث
مجلسی اولیه با دقت به مضمون احادیث، درخت طوبی را چنین تعریف مینماید: درختی میباشد در پردیس و همان طور که روشنایی خورشید در تمامی منزلها وارد می شود، شاخههای آن در منزل کلیه بهشتیان کشیده حسینیه نصرت مشهد گردیده است،
در هر شاخهای از آن میوهها و نعمتهایی میباشد که خیر چشمی چشم و خیر موبایل شنیده و خیر در خیال کسی خطور نموده است. آن درخت را خدا با دست توان خویش آفریده میباشد و آن را جانی داده میباشد که شیعه ها و درجات آنان را میشناسد، و بهشتیان هر سیرتکامل زینتی که بخواهند و هر نوع میوه که گرایش داشته باشند از آن درخت بچینند و این درخت ثمره محبت اهل بیت(ع) آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد.»[۲]
رُاو عَن الصّادق(ع): هِی شَجَرَةٌ مِنْ جَنَّةِ عَدْنٍ غَرَسَهَا رَبِّی بِیدِهِ
امام راستگو(ع) در عظمت طوبی فرمود: طوبی درختی از جنت عَدْن میباشد که خدا آن را با دست خود کاشته رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.
حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۱۲ق، ج۲۴، ص۳۲۴
در حدیثی از امام علی(ع)، در اولیه شعبان به فرمان پروردگار در پردیس باز گردیده و به درخت طوبی امر میدهد تا شاخههایش را بر روی عالم بگسترد، انجام این ماه، مانند چنگ زدن به شاخههای این درخت بوده و فرد را بهشتی شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد مینماید.[۳]
مبنی بر احادیث درخت طوبی یک کدام از یکسری چیزی میباشد که معبود با دست توان خود آنهارا خوی کرده است.[۴]
در حدیثی از رسول اکرم(ص) در زمینه ی درخت طوبی سوال شد. حضرت فرمود اصلِ آن درخت در منزل اینجانب میباشد و فرع آن بر اهل فردوس. دقایقی آن گاه فرد دیگری همین سؤال را پرسید و حضرت فرمود: طوبی در منزل علی(ع) میباشد. حاضرین با تعجب انگیزه تفاوت جواب را پرسیدند، نبی(ص) فرمود: منزل اینجانب و علی(ع) در پردیس در یک جای میباشد.[۵]
در احادیث میباشد که نبی معبود (ص) فاطمه را زیاد میبوسیدو زیرا به حیث عايشه بوسیدن فاطمه امری نامتعارف بود، نبی معبود (ص) به عایشه اعلامکرد: وقتی كه منرا در رخداد اسراء به افق بردند، وارد فردوس شدم، جبرئیل منرا مجاورت درخت طوبی موفقیت و از میوههای آن به اینجانب بخشید و اینجانب خوردم. معبود آن را تبديل به آب در پشت اینجانب كرد. هنگامی به زمین نزد خديجه آمدم، وی به فاطمه آبستن شد، هیچ هنگامی فاطمه را نبوسیدم مگر این كه بوی به عبارتی درخت طوبی را از وی استشمام کردم.[۶]
تفصیل ماجرا
سید محمدحسین حسینی تهرانی در گستردن این داستان می گوید: «طوبی» از مادّۀ طابَ به معنای منزه و طَیِّب و پاکیزه میباشد و از آنجاکه پردیس محلّ طهارت و عصمت، و مکان طیب و پاکیزه، و جای ورودِ پاکان و طیبان میباشد، شَجَرۀ طوبی در فردوس میباشد. واقعیت طوبی، به عبارتی نَزاهت و قداست میباشد، و زیرا دارنده فروع و شاخههائی میباشد و عصمت و طهارت و قداست به گونه های و اشکالی متحقّق میشود، در آخرت نیز بصورت درختی میباشد که دارنده شاخه و فروع پسندیده و با ثمر میباشد.[۷]
مبنی بر احادیث، اصل درخت پاکی و قداست، ولایت میباشد که از آن هر خیر و هر خیری پدید می آید و سوای ولایت که ناشی از محبّت میباشد هیچ چیز دارنده قیمت وجود ندارد، پس ریشه و اصل این درخت در خانۀ ولایت میباشد و شاخههای آن که پاکی و عفو و بخشش و عافیت، ایثار و إنفاق، عبادت و جهاد، نماز و روزه، و سائر افعال و صفات نیکو میباشد، تمامی از این تنه و ریشه منشعب می گردد، و هر شاخهای از این ریشه نیرو می گیرد و پرورش پیدا مینماید.[۸]
به دنیاآمدن حضرت فاطمه(س)
از امام درستگو(ع) داستان شدهاست که نبی(ص)، فاطمه(س) را زیاد میبوسید. عایشه این شغل را ناپسند شمرد! پس نبی پروردگار(ص) بیان کرد: ای عایشه! زمانی که من را به معراج بردند، درون فردوس شدم. جبرئیل من را به مجاورت «طوبی» پیروزی و از آن درخت، سیبی به اینجانب اعطا کرد و خوردم. از این سیب، نطفهای ساخت شد که بعداز رجوع به زمین با همسرم خدیجه درآمیختم و وی به فاطمه آبستن شد. اینک هر گاه شوق و اشتیاق پردیس پیدا می کنم، دخترم را میبوسم و زیرا اورا میبوسم، بوی درخت طوبی را استشمام می کنم.[یادداشت ۳]
در ادبیات
ازرقی هروی
[از قصاید]
الا تا هر درختی وجود ندارد طوبی
الا تا هر غدیری وجود ندارد کوثر
عبدالقادر گیلانی
[از غرلیات]
سایه طوبی و جنتّ آبگینه کوثر را کجاست
از حلاوتها که باشد در رسیدن کردگار
سایه طوبی و آبگینه کوثر و گلشن فردوس
خوش مقامی باشد البته با جمال ذوالجلال
پانویس
قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ۱۳۸۷ق، ج۹، ص۳۱۶.
مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۳۲
مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۴، ص۶۱
الحر العاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۱۲ق، ج۲۴، ص۳۲۴
مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸، ص۸۸
مرمت کعبه