اقدامات حضرت علی(ع)
حضرت علی(ع) بعد از رفتن فرستاده(ص) به غار ثور شکیبایی کرد تا شب بعدی فرا رسید. وی همدم هند بن ابی هاله تکان کرد تا نزد فرستاده الله(ص) در غار رفتند و در آنجا آن حضرت(ص) به هند دستورداد که برای او و همراهش دو شتر خریداری نماید. ابوبکر بیان کرد: ای رسول پروردگار، برای خویش و شما دو مرکب فراهم کردهام که با آنان تا مدینه مسافرت می کنیم. پیامبر الله(ص) فرمود: اینجانب هر دو و حتی یک کدام از آنان را قبول نمی کنم، مگر آن که بهای آن ها را بپردازم. ابوبکر اظهارکرد: سپردن با شماست و وی به علی(ع) امرکرد که بهای شترها را بپردازد و بعد از آن به وی پیشنهاد کرد که ودیعهها را رد نماید و تعهدات اورا حسینیه نصرت مشهد بپردازد.
[۲۱] علی(ع) سه شبانهروز در مکه ماند و ودیعههای عموم را که نزد نبی آفریدگار بود، به صاحبانش رسانید و زمانی کهاین عمل را اجرا اعطا کرد، به مدینه سفر کرد و یاور پیامبر معبود در منزل کلثوم بن هدم خانه گزید.[۲۲]درین مسافرت، فواطم ثلاث (فاطمه دختر فرستاده، فاطمه بنت اسد، فاطمه دختر زبیر) با گروهی دیگر ازنان یار امیرالمؤمنین(ع) بودند. حضرت درراه به کمین معاندان واکنش کرد، البته با رویارویی با آن ها توانست جان همراهانش را مراقبت نماید و به تندرست روانه مدینه آدرس حسینیه نصرت مشهد شدند.[۲۳] [یادداشت ۱]رسول(ص) هنگام سفر از مکه به امیرالمؤمنین(ع) اینگونه فرمود: «اینجانب دخترم فاطمه را به تو سپردم و هردوى شمارا نیز به پروردگار میسپارم و از پروردگار میخواهم که پاسبان و حافظ شما باشد.» [۲۴] [یادداشت ۲]
تعقیب نبی(ص)
قریش بعد از آنکه در نقشه خویش ناکام ماندند، کوشیدند رسول(ص) را قبل از آنکه به مدینه رسد پیدا نمایند و اورا به قتل برسانند؛ ازاینرو، ردّ اورا گرفتند تا به غار ثور رسیدند. یک کدام از آن ها ذکر کرد: از اینجا عبور نکردهاند یااینکه به افق عروج کردهاند یا این که در زمین رزرو حسینیه نصرت مشهد فرو رفتهاند.[۲۵]
بنابر بعضی نقلها، خدا عنکبوتی را مأمور کرد تا با تارهای خویش، درِ غار را ببندد. زمانی تعقیبکنندگان تارها را دیدند، بهاین فیض رسیدند که کسی وارد غار نشده میباشد و براین اساس دست از تعقیب کشیدند.[۲۶]در بعضا گزارشها به آشیانه کردن دو کبوتر وحشی و به روایتی روییدن درختی فرا روی نبی(ص) نیز اشاراتی شدهاست. [۲۷] [یادداشت ۳] همینطور نقل گردیده است فرشتهای بهشکل آدم و سوار بر اسب رسید و خاطرنشان کرد: محمد اینجا وجود ندارد، درین درهها جستوجو فرمائید تا اورا بیابید. پس مشرکان از غار بدور شدند و در کوهها و درهها سرگرم جستوجو شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد شدند.[۲۸]
تکان بهسوی یثرب و توقف در قبا
رسول(ص) سه روز در غار ماند و سپس بهسوی مدینه تکان کرد.[۲۹] فرستاده(ص) ۱۲ ربیعالاول هنگام ظهر به یثرب رسید و در قباء توقف کرد و نماز خواند و مسجد قبا را در زمان یکسری روزی (یک هفته یا این که مقداری بیشتر) که در آنجا اقامت داشت ایجاد کرد. او در آنجا میهمان (بنی) عمرو بن عوف شد و پاره ای بیشتر از ده روز پیش آنها اقامت کرد. اشخاص این بستگان از نبی خواستند تا پیش آنها بماند و برایش منزلای بسازند، ولی وی نپذیرفت و فرمود که در انتظار وصال علی بن ابی طالب(ع) میباشد و به عبارتی عقب ماند تا علی بن ابی طالب رسید.[۳۰]
ورود به مدینه
منابع روایی ماجرای ورود نبی(ص) به یثرب را کامل بازنوشتهاند.[مستلزم منبع] برای مثال به نقل عبد و بنده الرحمن بن عویم بن ساعده آوردهاند که زیرا از جنبش پیامبر خداوند از مکه خبر یافتیم و انتظار ورود وی میرفت، کلیه روزه بعد از نماز صبح زود، از مدینه خارج میرفتیم و در خارج شهر به انتظار ورود نبی خداوند مینشستیم و موقعی که سایهها از در میان میرفت و دیگر سایهای پیدا نمیکردیم، به مدینه بازمیگشتیم.
در به عبارتی روز ورود فرستاده خداوند نیز در خارج شهر به انتظار ورود وی بودیم تا سایهها از دربین رفت و بدون چاره بر تاثیر شدّت گرما به منزلهای خویش بازگشتیم و در به عبارتی موقعی که ما در منزلهای خویش بودیم، نبی پروردگار وارد شد. اولیه هر کس اورا مشاهده کرد مردی از یهود بود که از فعالیت هر روزه ما باخبر بود و میدانست که ما معطل ورود پیامبر آفریدگار هستیم. پس با صدای بلند فریاد زد: ای «بنی قیله» بخت شما رسید. با شنیدن این صدا از منزلها خارج ریختیم و نزد نبی معبود رفتیم و ابو دیده نشده نیز همپا او بود و زیرا بیشتر ما فرستاده پروردگار را ندیده بودیم، زمانی که سایه از پیامبر پروردگار گشت و ابوبکر برخاست و بر آن حضرت سایه افکند، اورا شناختیم.
فرستاده معبود در محله قبا بر کلثوم بن هدم، یکی مردان بنی عمرو بن عوف، وارد شد و برای ملاقات با عموم در منزل «سعد بن خیثمه» که زن و فرزندی نداشت و مهاجران مجرّد در منزل او خانه کرده بودند، میگردهمایی.[۳۱]
مبدأ تاریخ اسلام
التفات سفر فرستاده(ص) از مکه به مدینه تا آنجا بود که مبدأ تاریخ مسلمانها قرار گرفت. در اینکه چه کسی آن را مبدأ تاریخ قرار بخشید دو عهد میباشد:
عهد اولیه اعتقاد دارد که به فرمان نبی(ص)، مسافرت مبدأ تاریخ قرار گرفته میباشد. طبری تالیف کننده کتاب تاریخ الامم و الملوک، تصریح دارااست که رسول(ص) هنگام ورود به مدینه فرمان به نگارش تاریخ بخشید[۳۲] و طومارهایی از فرستاده(ص) جانور میباشد که به امر فرستاده(ص) با تاریخ هجری تصویب گردیده میباشد.[۳۳]
قسم دوم اعتقاد دارد که به فرمان قدمت بن خطاب و به توصیه حضرت علی(ع)، مهاجرت مبدأ تاریخ قرار گرفته میباشد. خلیفه دوم شورایی ساخت تا آغازی را برای تاریخ اسلام مشخص و معلوم نمایند.[۳۴] درین شورا نظرها مختلفی ارائه شد که در غایت حضرت علی(ع) توصیه دادند مهاجرت رسول(ص) از مکه به مدینه مبدأ تاریخ اسلام قرار گیرد که قدمت آن را عهده دار شد و بهشکل بخشنامه به سراسر شهرها اعلام شد.[۳۵]
پانویس
مرمت کعبه